Van Morrison

Mae Syr Van Morrison yn un o gymeriadau go iawn byd cerdd ac yn Belfast wedi’r rhyfel y mae gwreiddiau ei dreftadaeth ddihafal ac ysbrydoledig. 

Does dim golwg bod Morrison yn slofi damaid - mae’n dal i weithio ar ddeunydd newydd ac ar fentrau cyffrous i ddod. 

  “...there was never any suggestion that Morrison, one of the most prolific recording artists and hardest working live performers of his era, would ever rest on his laurels.”

 
 Pris Safonol  £48 | £68 | £78
 Defnyddwyr cadeiriau olwyn ynghyd ag un cydymaith (ffoniwch y Swyddfa Docynnau ar 029 2087 8444) seddi'r stalau @ £48 pob tocyn

A ffi bostio opsiynol o £1.50 i docynnau gael eu postio.
Am docynnau Hynt, cysylltwch â’r Swyddfa Docynnau ar 02920 878444. Dim ond hyn a hyn o le sydd ar gael – archebwch yn gynnar i osgoi siom.

 
Bwciwch Nawr
 

Ym 1945 y ganed Van ac ym more’i oes clywai gasgliad ei dad – gweithiwr mewn iard longau – o ganu’r felan, canu gwlad a gwerin a chanu’r hwyl.  Mawrion cerddorol megis Hank Williams, Jimmie Rodgers, Muddy Waters, Mahalia Jackson a Leadbelly oedd yn fwyd a diod iddo a phan oedd yn dair ar ddeg oed roedd yn gerddor teithiol ac yn canu, yn chwarae’r gitâr a’r sacs mewn sawl band cyn ffurfio Them ym 1964. 

Yn y Maritime Club Belfast yr enillodd Them eu plwy a buan sefydlu Van yn rym o bwys yn sîn R&B Prydain. Cynhyrchodd doniau cyfansoddi a chanu dihafal Morrison glasuron ar eu hunion megis Gloria a Here Comes The Night y gwnaeth llawer un ail wedd arnynt.  

Cafodd y doniau hynny ben rhyddid syfrdanol yng ngyrfa solo Van.  Ar ôl gweithio gyda Bert Berns, cynhyrchydd Them yn Efrog Newydd, ar y gân hyfryd yn y Deugain Uchaf Brown Eyed Girl (1967), symudodd Morrison i diriogaeth newydd. 

 “...there was never any suggestion that Morrison, one of the most prolific recording artists and hardest working live performers of his era, would ever rest on his laurels.”

Dros dridiau gyda cherddorion jazz chwedlonol y recordiwyd Astral Weeks (1968) sy’n dal i fod yn albwm ar ei ben ei hun yn cyfuno barddoniaeth stryd, byrfyfyrio jazz, galw Celtaidd ac oernadu Canu’r Felan Affro-Geltaidd.

Byddai Morrison yn gwau’r rhain a dylanwadau eraill rhif y gwlith i’r albymau a ddilynodd yn fuan y naill ar ôl y llall.

Dan synfyfyrio ynghylch bywyd newydd yn America yn enaid gorawenus Sinatra yn Moondance (1970) a Tupelo Honey (1971) ac arno flas canu gwlad a gwerin, deffrodd hen fywyd ysbrydol ei hynafiaid yn Listen To The Lion, trac olaf yr albwm enfawr St Dominic’s Preview (1972).

Bu i’r albwm byw dwbl Too Late To Stop Now (1973) roi yn yr amlwg fedrau campus Morrison yn berfformiwr ac yn arweinydd band. Drwy gydol y saith degau torrodd gwys gerddorol amrywiol y tu hwnt a serennu ymhlith cast oedd yn sêr pob copa walltog yn cynnwys Bob Dylan a Muddy Waters yn The Band’s Last Waltz

Does dim dau, yn deillio o’i reddfau Band Sioe Gwyddelig, na fu hud perfformio byw yn nodwedd gyson ar yrfa Morrison.  

Ym 1980 ymgartrefodd drachefn yng ngwledydd Prydain a rhyddhau Common One, albwm ac iddo’n ganolbwynt Summertime In England, cân sy’n galw i gof yn rhyfeddol bleser llenyddol, cnawdol ac ysbrydol ac a ddeuai’n aml yn fan canol byrfyfyr gwefreiddiol ei sioeau byw.  

Drwy gydol yr wyth degau torrodd ei gwys ei hun ar albymau megis No Guru, No Method, No Teacher ac arddel ei wreiddiau Celtaidd gyda’r Chieftains ar Irish Heartbeat. Ymunodd â Georgie Fame a roes wefr newydd i’w sioe fyw ac erbyn diwedd y degawd rhoes Avalon Sunset ef yn ei ôl yn y siartiau albymau a senglau.  

Drwy gydol y naw degau ac i’r unfed ganrif ar hugain daliai Van Morrison i ragori ar ei safle’n artist sy’n torri tir newydd.  

Bu gwobrau ac anrhydeddau - ei urddo’n farchog, gwobr Brit, OBE, gwobr Ivor Novello, chwe gwobr Grammy, doethuriaethau er anrhydedd gan Brifysgol y Frenhines Belfast a Phrifysgol Ulster, mynediad i Oriel Enwogion Roc a Rôl ac Ordres Des Artes Et Des Lettres Ffrainc - yn dyst i gyrraedd rhyngwladol celfyddyd gerddorol Van.  

Ac eto doedd yna mo’r awgrym lleiaf y byddai Morrison, un o artistiaid recordio mwyaf toreithiog ac un o berfformwyr byw mwyaf diwyd ei oes, fyth yn gorffwys ar ei fri. 

Mae hyd a lled ei gydweithredu’n dal i fynd yn 2015 gyda rhyddhau ei albwm newydd Duets: Re-working The Catalogue. Mae’r albwm yn cynnwys canwyr mor ddylanwadol ac amrywiol â Bobby Womack, Gregory Porter, Mavis Staples a Michael Bublé, ac yn ailwampio caneuon a ddewiswyd yn ofalus o gatalog Morrison o dros dri chant a thrigain o draciau ar hyd ei yrfa. Yn nhref ei febyd, Belfast, ac yn Llundain dros y flwyddyn aeth heibio, y recordiwyd yr albwm gan ddefnyddio amrywiaeth o gerddorion a threfniannau newydd ac mae’n cynnwys caneuon megis Real Real Gone, Higher Than The World ac Irish Heartbeat.

A chanddo un o’r catalogau mwya’u parch yn hanes cerddoriaeth a doniau dihafal yn gyfansoddwr, yn ganwr ac yn berfformiwr, mae gorchestion Morrison, ddyddiau fu, yn enfawr. Ond, fel y bu hi ar hyd ei yrfa eithriadol, y modd y mae’r dyddiau fu hynny’n bwydo’i orchestion i ddod sy’n ein cyffroi a’n gwefreiddio i’r byw.  

Ac felly yn 2017 rhyddhaodd Van ei ail albwm stiwdio ar bymtheg ar hugain a’i ddeunawfed ar hugain, ac i’r cyntaf o’r ddau, Roll With The Punches, flas canu’r felan. Mae’r albwm pymtheg trac yn ailgysylltu Morrison ag artistiaid megis Leadbelly, Lightnin’ Hopkins, Little Walter a Bo Diddley…cerddorion a glywodd gyntaf ar yr aelwyd ar radiogram y teulu.  Ond yn anad dim mae’n uno Van â cherddorion y daeth ar eu traws ar daith yn ystod ei gyfnod gyda Them yn ymchwydd canu’r felan y chwe degau, a Chris Farlowe, Paul Jones o Manfred Mann a Jeff Beck o’r Yardbirds i gyd yn cyfrannu i’r recordiadau.  Van Morrison yn bwrw trem yn ôl, ac yn symud ymlaen ydi’r jambalaya bras y cawn flas arno yn Roll With The Punches. Ac, er ei fod yn cyfeirio at y gorffennol, mae Morrison bob amser yn ei wneud yn eiddo iddo ef ei hun, yn stampio’i wedd ddigamsyniol ei hun ar beth aeth o’r blaen. 

Toc ar ôl rhyddhau Roll with the Punches daeth yr albwm addas ei deitl Versatile. Yma gwelwn Morrison yn croesi genres canu’r felan, canu’r enaid ac yn ailgysylltu â’i gariad at jazz. Ar hyd ac ar led un trac ar bymtheg Versatile, mae Van Morrison yn dehongli rhai o gonglfeini cerddoriaeth fodern yn ei ddull dihafal ei hun.   Yn ogystal â chaneuon a enwogwyd gan Chet Baker, Frank Sinatra, y Righteous Brothers, Tony Bennett a Nat King Cole a’u tebyg, mae Versatile yn cynnwys y cyfansoddiad newydd aruthrol gan Van Broken Record – darn bythol o swing cefn drymed nos – a gweddau newydd  clasuron o’i ôl-gatalog (I Forgot That Love Existed o’r albwm Poetic Champions Compose o’r flwyddyn 1987, Start All Over Again o Enlightenment o’r flwyddyn 1990  ac Only A Dream o Down the Road o’r flwyddyn 2002 ). 

Mae 2018 yn flwyddyn o bwys yng ngyrfa Morrison, yn nodi hanner can mlynedd ers rhyddhau’r albwm eiconig Astral Weeks ym 1968. Hyd yn hyn, bu’r flwyddyn ar garlam i Morrison, yn cychwyn â rhesiad o sioeau yn yr Unol Daleithiau a sioeau eto yn yr arfaeth yn Ewrop yn ddiweddarach ar y flwyddyn